Kent konseyleri, kentte yaşayan tüm yurttaşların katılımını önemser. Katılım, dar siyasi anlamıyla oy verme davranışıyla sınırlıyken, geniş anlamda kamusal nitelikteki iş ve eylemlere katkı sunma anlamına gelmektedir. Aktif katılım aracılığıyla oluşacak tavsiye kararları, yerel yönetimlerin halk odaklı politika yürütmesi için hayati önemdedir. Bu nedenle kent konseylerinin birinci önceliği yurttaşların aktif katılımıdır. Yurttaşlar yerel yönetimlerin anlayışlarının bir sonucu olarak farklı düzeylerde ve şekillerde karar verme, tasarlama, politika belirleme, uygulama, izleme, değerlendirme ve denetleme işlevlerine katkıda bulunabilirler. Bunun sonucunda yurttaşların katılım serüveni de katılmamaktan, halkın doğrudan denetimine kadar yol alan gelişmeye açık bir süreç olarak tanımlanabilir. Bu konudaki literatürde en fazla atıfta bulunulan Shelly Arnstein’in katılım merdiveni şeması konunun anlaşılması için önemlidir:

 

A. Katılımcılık

 

B. Birlikte Yönetim

 

Birlikte yönetim, katılımcı bir yönetim anlayışının doğal sonucudur. Öyle ki kentin yönetimi, içinde yaşayan kentlilerden ayrı düşünülemez. Bu nedenle de belediyeler en doğru yerel politikaları ancak yurttaşların ve paydaşların da katıldığı bir yönetim biçiminden almaktadır. Yurttaşların kentin yönetiminde karar alma süreçlerine katkısı bu nedenle çok önemlidir. Kent konseyleri, katılımcı bir tarzla birlikte bu yönetim ilkesini benimserler.

 

Arnsein’in Katılım Merdiveni

 

Halkın İktidar Olması Göstermelik Katılım (Tokenizm) Katılamama

 

C. Kapsayıcılık

 

Kent konseyleri ayrıştırmaz, dışlamaz; tam aksine kapsayıcıdır. Kenti içindeki tüm ekonomik, sosyal ve siyasal grupları bir bütün halinde görür ve katılımlarını önemser. Bu nedenle kent konseyleri kente dair o kentte yaşayan herkesin söz söyleyebileceği kürsülerdir. Katılımda siyasi görüş, ırk, din, dil, etnik köken, cinsiyet gibi unsurlarda ayrımcılık ya da kayırmacılık yapılmaz. Toplumun bütün renkleri hoşgörü ile kuşatılmaya çalışılır.

 

D. Tarafsızlık

 

Kent konseyleri, herhangi bir biçim veya şartta bir sosyal sınıf, grup veya ekonomik çıkar çevresinin tarafında değildir. Kentteki tüm sosyal, siyasal ve ekonomik gruplarla ilişkili olmasına rağmen hiçbir zaman bunlardan birisine diğerlerinden yakın konumlanmaz. Kent konseyleri sadece kentin ve kentlinin tarafındadır. Özellikle gündelik siyasi tartışmaların tarafı olmaz ama bu siyasi tartışmalardan kaynaklanan kentsel sorunlarla bütünsellik ve bütüncüllük bağlamında ilgilenir, kamusallık bağlamında doğru tartışmaların oluşabilmesine katkıda bulunur.

 

E. Bağımsızlık

 

Kent konseyleri, herhangi bir özel ya da kamu kurumuna bağlı değildir. Hiçbir kurumla ast-üst ilişkisi bulunmaz. Belediye başkanının çağrısı neticesinde oluşturulsa dahi belediye başkanı veya teşkilatının himayesinde değildir. Belediye başkanı da kent konseylerinde diğer üyeler gibi bir üyedir. Mali yapısı açısından ise sadece belediyenin ödenek ayırma suretiyle, yürüttüğü faaliyetlerle orantılı ayni ve nakdi yardımları ile iş ve işlemlerini yürütür.

 

F. Cinsiyet Eşitliği

 

Kent konseyleri, toplumsal yaşamda cinsiyet eşitliğini önceler. Toplumsal cinsiyet eşitliğini gerçekleştirmek üzere kadınların ve erkeklerin kent yönetimine eşit katılımı prensibini benimser. Kent konseyleri, kadın meclisleri ve toplumsal cinsiyet sorunlarına ilişkin çalışma grupları kurabilir.

 

G. Şeffaflık

 

Kent konseyleri, yürüttüğü faaliyetler sonucunda aldığı kararları ve yürüttüğü işleri ilgili paydaşların bilgisine açık şekilde sunar. Bu paylaşımlar erişilebilir, anlaşılabilir ve somut şekilde gerçekleştirilir.

 

H. Hesap Verilebilirlik

 

Kent konseyleri, şeffaflık ilkesinin yanı sıra hesap verilebilirlik ilkesine de sıkı şekilde bağlıdır. Tüm paydaş ve yurttaşların talepleri halinde kent konseyleri, ilgili konuya ilişkin açıklama yapma, kaynaklarını nasıl kullandığını raporlamayı, konseyin yürüttüğü işlerde sorumlulukların üstlenilmesinde cevap verebilir olmayı ve sosyal güveni tesis etmeyi taahhüt ederler.

 

I. Hoşgörü

 

Kent konseyleri kentlilerin sorunlarını dile getirebileceği, bu sorunlarına çözüm önerileri sunabileceği bir platformdur. Kent konseyleri ilke olarak açık kapı ilkesini benimser. Sorumluluk ve aidiyet hisseden herkes kent konseylerinin faaliyetlerine katılabilir ve görüş bildirebilir.

 

İ. Dayanışma

 

Kent konseyleri, sosyal devlet ilkesine uygun şekilde sosyal eşitsizliğe maruz kalanlar başta olmak üzere tüm kentlilerle dayanışmayı hedefler. Kentsel bir sorun olarak eşitsizlikleri sosyal dayanışmayla çözmek için öneriler sunar ve hedefler belirler.

 

J. Demokrasi

 

Kent konseyleri, en alt düzeyden başlayarak tüm ölçekleri kapsayan çok katmanlı ve çok düzlemli yapıdadır. Açık kapı ilkesi, tüm yurttaşların katılımı ve eşitliği, demokratik yollarla sorumluların belirlenmesi unsurları ile demokratik bir yönetim ve işleyiş biçimini benimser. Bunların yanı sıra şeffaflık, hesap verebilirlik, kapsayıcılık, tarafsızlık gibi diğer ilkelerle de iç işleyişinde demokratik unsurları benimser.

 

K. Savunuculuk

 

Kent konseylerinin en ön plandaki ilkelerinden birisi de savunuculuktur. Savunuculuk, sivil toplumun ortak çıkarlar için kamu politikalarını etkileme girişimidir. Halihazırda kent konseylerinin kararlarının belediye meclisinde değerlendirilmesi bu etki alanının en önemli kanıtıdır. Kent konseyleri, kamusal ve insan merkezli, katılımcı, yurttaşlık ve hak temelli savunuculuk yaklaşımıyla kamusal iradenin idari işlevlerle bütünleştirilmesini amaçlar.

 

L. Kamusallık

 

Kent konseyleri, benimsediği ve uyguladığı tüm değerleri hakim olduğu kentsel alandaki kamusal talep ve ihtiyaçları ortaya çıkarmak için kullanır. Kent konseylerinin geniş bir üye skalası olması itibariyle, bir kentin kamusal sorunlarını dile getirmesi için kent konseyleri önemli bir araçtır. Bu nedenle kent konseyleri, hem işleyiş mekanizması bakımından hem de vereceği tavsiye kararları bakımından kamusallığı her daim ön planda tutar.

 

M. Paylaşım ve Öğrenme

 

Kent konseyleri, yürüttükleri faaliyetler ve görüşlerini başta toplum olmak üzere toplumun tüm kesimleriyle paylaşır. En temelde konseyler, paylaşımlarını paydaşlarla yapar ve paydaşlardan öğrendikleri ile işlerini yürütür. Bunun yanı sıra kent konseyleri kendi arasında da ilişkiler kurabilmektedir. Kent konseyleri farklı kentlerde gerçekleştirdikleri deneyimleri paylaşarak, iş birlikli öğrenme stratejisi uygulayabilirler. Bunun için Türkiye Kent Konseyleri Birliği ve Türkiye Kent Konseyleri Platformu önemli iki kurum olarak kent konseyleri arasındaki bilgi akış ve paylaşım süreçlerine katkı sağlamaktadır.

 

N. Stratejik Vizyon

 

Kent konseyleri, çalışmalarını toplumun tüm kesimlerini sürece dahil ederek yürütmekle birlikte, kente dair yeni vizyon arayışı içerisindedir. Bu nedenle yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası politika belgelerine uygun şekilde kent konseyleri de kendi yörelerinde ideal bir geleceğe yönelik fikir üretir ve çalışmalar yürütürler.

Bu içerik Seyir Defteri 2019-2024, 3. Cilt s. 26’den alınmıştır. İçindekilere dön →