Ankara’nın ilk gökdeleni
Bir Bina Değil, Ankara’nın Hafızası: II. Evkaf Apartmanı
Duvarlarında Cumhuriyet, sahnesinde Ankara
Orhan Veli’den Tanpınar’a, Ankara’nın kültür hafızasından bugüne…
Bazı yapılar yalnızca taş, beton ve duvardan ibaret değildir. Bazı yapılar bir şehrin hafızasıdır. Ulus’ta, İstiklal Caddesi üzerinde yükselen II. Evkaf Apartmanı, Cumhuriyet’in ilk yıllarında yeniden kurulan Ankara’nın yalnızca mimari bir eseri değil; aynı zamanda kültürün, sanatın, edebiyatın ve kent yaşamının izlerini taşıyan canlı bir hafızasıdır.
Mimar Kemaleddin’in 1927’de çizdiği proje, 1928’de başlayan inşaatın ardından 1930’da Ankara’ya kazandırıldı. Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın en seçkin örneklerinden biri olan yapı, dönemine göre yüksekliği nedeniyle Ankara’nın “ilk gökdeleni” olarak da anıldı.
Fakat II. Evkaf Apartmanı’nı asıl özel kılan yalnızca mimarisi değildi;
Ankara’nın sözü burada çoğaldı…
Sanatı burada sahneye çıktı…
Edebiyatı burada nefes aldı…
Orhan Veli Kanık’tan Ahmet Hamdi Tanpınar’a uzanan isimlerin hikayeleriyle de anılan yapı, zaman içerisinde Ankara’nın entelektüel ve kültürel hayatının önemli duraklarından biri oldu. Daha sonra tiyatronun güçlü sahnelerinden Küçük Tiyatro ve Oda Tiyatrosu bu yapının belleğine eklendi.
Bugün ise aynı yapı, cephesindeki dökülmeler nedeniyle koruma ağlarının ardında. O ağlara baktığımızda yalnızca yıpranan bir cepheyi değil, Ankara’nın geçmişiyle bugün arasındaki bağın zayıfladığını görmeliyiz.
Çünkü bir şehrin tarihini korumak, yalnızca eski binaları ayakta tutmak değildir.
O binaların anlattığı hikayeleri gelecek kuşaklara da taşıyabilmektir.
- Evkaf Apartmanı’nın meselesi bu nedenle yalnızca bir restorasyon meselesi değildir…
Bu, Ankara’nın kent kimliği meselesidir.
Bu, Cumhuriyet’in ilk yıllarının mimari mirasına sahip çıkma meselesidir.
Bu, sanatın ve edebiyatın izlerini koruma meselesidir.
Ve her şeyden önce, bir kentin kendi hafızasına sahip çıkma meselesidir.
- Evkaf Apartmanı yaşarsa, Ankara’nın hafızası da yaşamaya devam eder…
Çünkü bu yapı yalnızca bir mimarın imzasını değil; Ankara’da söylenmiş sözleri, yazılmış şiirleri, kurulmuş hayalleri ve sahneye taşınmış hikâyeleri de taşır.
Orhan Veli’nin Ankara’sına, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın kelimelerine, sanatçıların ve tiyatro emekçilerinin yıllar boyunca bıraktığı izlere ev sahipliği yapan bu yapı; şehrin kültür hafızasının sessiz tanıklarından biridir.
Belki de bugün II. Evkaf Apartmanı’na düşen en büyük görev, geçmişte kendisine emanet edilen bu hikayeyi geleceğe taşımaktır.
Bizim görevimiz ise o emaneti korumaktır…
Orhan Veli’ye şiirleri için, Tanpınar’a kelimeleri için, Ankara’nın sanatçılarına ve tiyatro insanlarına bıraktıkları eşsiz miras için teşekkür ederken; onların hikayelerine ev sahipliği yapan II. Evkaf Apartmanı’na da bir vefa borcumuz olduğunu hatırlamalıyız.
